Pogłębienie

Siedzenie na podłodze w szczegółach

Na stronie głównej przedstawiliśmy siedzenie na podłodze jako pozycję, która wypada w badaniach najlepiej. Tutaj przyjrzymy się temu bliżej: czym różni się od innych pozycji, jak wdrożyć je na co dzień i co przemawia za nim w różnych kulturach. Każde stwierdzenie jest bezpośrednio powiązane ze swoim źródłem.

Czym siedzenie na podłodze różni się od krzesła, stołka barowego i stania

Kluczowa różnica nie polega na tym, czy dana pozycja jest „bardziej aktywna", lecz na różnorodności: na podłodze można swobodnie zmieniać siad skrzyżny, siad klęczny, głęboki przysiad czy wyprostowane nogi bez opuszczania miejsca — wystarczy niewielkie przeniesienie ciężaru ciała.

czytaj dalej…pokaż mniej

Przy krześle, stołku barowym czy staniu zmiana pozycji niemal zawsze oznacza zmianę mebla albo całej kategorii. Historycznie siedzenie na krześle nie jest też standardem narzuconym przez ciało: ma tendencję do znoszenia fizjologicznego wygięcia kręgosłupa i dopiero z czasem stało się normą kulturową — nie dlatego, że jest anatomicznie konieczne.

Źródło: Aktion Gesunder Rücken (AGR) e.V., Bewegte Schule: „Sitzen auf Stühlen – Entstehungsgeschichte eines Massenphänomens" (PDF)

Proste i tanie do wdrożenia — również dla dzieci

Siedzenie na podłodze nie wymaga żadnego specjalnego mebla: wystarczy futon, poduszka podłogowa (zafu) albo niski stolik zamiast standardowej wysokości stołu jadalnego. W krajach takich jak Indie, Japonia czy Korea siedzenie na podłodze podczas posiłków jest czymś zupełnie normalnym.

czytaj dalej…pokaż mniej

Dzieci same z siebie skłaniają się ku pozycjom siedzącym blisko podłogi — niski stolik z poduszkami odpowiada tej naturalnej preferencji lepiej niż wysokie krzesełko ze stopniem.

Źródło: Akutmag

Praktyczne: minimalna wysokość upadku

Meble podłogowe, takie jak poduszki czy zafu, mają praktycznie zerową wysokość upadku — to zaleta w porównaniu ze stołkami barowymi czy wysokimi krzesłami, zwłaszcza w domach z małymi dziećmi.

czytaj dalej…pokaż mniej

Na gładkich podłogach warto zadbać o antypoślizgową podkładkę, aby poduszki czy siedziska się nie przesuwały.

Wskazówka praktyczna — nie badanie, lecz nasza własna ocena.

Które mięśnie aktywują się przy siedzeniu na podłodze?

Aby lepiej zrozumieć to działanie, warto przyjrzeć się zaangażowanym mięśniom: bez oparcia i bez sztywnego siedziska stabilizację przejmują przede wszystkim głębokie zginacze i rotatory bioder, mięśnie pośladkowe oraz przednie i tylne mięśnie uda.

czytaj dalej…pokaż mniej

Dochodzą do tego mięśnie tułowia i pleców (m.in. prostowniki grzbietu), które utrzymują wyprostowaną sylwetkę tam, gdzie normalnie wspierałoby ją oparcie. To właśnie te same grupy mięśniowe wykazywały wyraźnie wyższą aktywność w pozycjach kucznych i klęczących w badaniu ludu Hadza, wspomnianym na stronie głównej, niż przy siedzeniu na krześle.

Źródło: Raichlen et al., PNAS 2020 (źródło pierwotne)

Jak szybko mięśnie stają się silniejsze?

Z punktu widzenia fizjologii treningu przyrost siły można z grubsza podzielić na dwie fazy: wczesne postępy wynikają przede wszystkim z czynników nerwowych — lepszej koordynacji nerwowo-mięśniowej, odczuwalnej często już po 2 do 4 tygodniach regularnej praktyki.

czytaj dalej…pokaż mniej

Zmiany strukturalne wynikające z rzeczywistego przyrostu masy mięśniowej pojawiają się później i zwykle stają się mierzalne dopiero po 6 do 8 tygodniach regularnego treningu. Dotyczy to treningu siłowego ogólnie i można to odpowiednio odnieść do mięśni angażowanych przez regularne siedzenie na podłodze — co wskazuje, że cierpliwość jest częścią tego procesu.

Źródło: Moritani T, deVries HA (1979): „Neural factors versus hypertrophy in the time course of muscle strength gain." American Journal of Physical Medicine 58(3).

Jak długo trwa przyzwyczajenie do nowych pozycji?

To, jak szybko głębsze pozycje, takie jak przysiad czy siad na piętach, zaczynają być komfortowe, jest bardzo indywidualne — przy mało ruchomych biodrach i stawach skokowych może to potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

czytaj dalej…pokaż mniej

Pomaga stopniowe wprowadzanie: krótkie interwały siedzenia na podłodze w rotacji PostureShift, które z czasem można wydłużać, zamiast od razu siedzieć długo bez przerwy.

Wskazówka praktyczna — nie badanie, lecz nasza własna ocena oparta na ogólnym doświadczeniu treningowym.

Także podczas snu: pokrewna idea

Spanie na podłodze jest kulturowo rozpowszechnione w tych samych regionach co siedzenie na podłodze — na przykład w Japonii z futonem czy w wielu częściach Azji i Afryki. Zasada jest podobna: stałe, płaskie podłoże zamiast wysokiego, miękkiego łóżka.

czytaj dalej…pokaż mniej

Jakość snu i odpowiednia twardość materaca to jednak osobny, bardzo indywidualny temat. Część osób woli twardsze podłoże — nie da się z tego jednak wyprowadzić ogólnej rekomendacji dotyczącej spania na podłodze.

Źródło: Indojunkie

Jak rozpowszechnione jest siedzenie na podłodze na świecie?

Nie istnieje wiarygodny globalny wskaźnik procentowy „podłoga kontra krzesło" — rzetelne źródła świadomie unikają takich liczb. Można jednak wykazać, że w krajach takich jak Indie, Japonia, Korea oraz w dużych częściach Afryki i Azji Południowo-Wschodniej siedzenie na podłodze należy do codzienności.

czytaj dalej…pokaż mniej

Antropolog Gordon W. Hewes udokumentował w swojej często cytowanej pracy ponad 100 nawykowych pozycji siedzących na całym świecie — wraz z oceną, że co najmniej jedna czwarta ludzkości nawykowo odpoczywa w głębokim przysiadzie.

Źródło: Rheumaliga Schweiz (za Gordonem W. Hewesem)

Ruch codzienny zamiast dodatkowego treningu

U Hadzów, społeczności łowców-zbieraczy w Tanzanii, znaczną część dnia stanowi ruch wpleciony w codzienne czynności: około 135 minut umiarkowanej do intensywnej aktywności dziennie, bez żadnego osobnego programu fitness.

czytaj dalej…pokaż mniej

Sugeruje to, że ruch trwale zakorzeniony w codzienności może przynajmniej częściowo uczynić zbędnym osobny sport wyrównawczy — nie należy tego jednak rozumieć jako gwarancji ani zamiennika sportu, lecz jako jeden z kilku elementów układanki.

Źródło: Spektrum der Wissenschaft, Raichlen et al., PNAS 2020 (źródło pierwotne)

Dlaczego ludy naturalne nie potrzebowały jogi ani gimnastyki

Ani joga, ani gimnastyka nie powstały pierwotnie jako terapia bólu pleców: joga była początkowo praktyką duchową w Indiach, a gimnastyka w starożytnej Grecji służyła sprawności wojskowej i estetyce.

czytaj dalej…pokaż mniej

Dopiero od XVIII do XX wieku obie zaczęto coraz częściej reinterpretować jako ruch kompensujący siedzący tryb życia. Kultury, które nigdy nie potrzebowały takiej reinterpretacji, po prostu nie miały potrzeby osobnego programu ruchowego — ponieważ różnorodność postaw i ruch i tak były trwale wpisane w codzienność.

Ujęcie redakcyjne — brak pojedynczego źródła, własne historyczne podsumowanie.

Czytaj dalej: trzy polecane książki

Kto chce zgłębić temat, znajdzie tu trzy książki — jako wskazówkę do lektury, a nie potwierdzenie konkretnej metody przez PostureShift.

8 Steps to a Pain-Free Back

Esther Gokhale

Metodyczne spojrzenie na postawę na co dzień, z bezpośrednim odniesieniem do problemów z plecami wynikających z nieprawidłowej postawy.

Zobacz książkę

Sitzen ist das neue Rauchen

Kelly Starrett

Tytuł nawiązuje do powiedzenia ukutego przez dr. Jamesa Levine'a (zobacz Kontekst) — sama książka pochodzi jednak od Kelly Starretta.

Zobacz książkę

Deutschland hat Rücken

Petra Bracht i Roland Liebscher-Bracht

Uwaga: przedstawione tu metody są przedmiotem kontrowersji w środowisku specjalistów. Wzmianka o książce jest neutralną wskazówką do lektury, a nie potwierdzeniem metody przez PostureShift.

Zobacz książkę

Zacznij za darmo już teraz Powrót do strony głównej